Η χαρακτική αποτελεί μια τεχνική, μια ιδιαίτερη μορφή τέχνης που την συναντάμε καθημερινά στην ζωή μας αλλά ελάχιστοι γνωρίζουν για τι ακριβώς πρόκειται. Ο Ευριπίδης και ο Πανταζής, αδερφικοί φίλοι και χαράκτες του Α εργαστηρίου της Α Σ Καλών Τεχνών μας σύστησαν στον κόσμο της χαρακτικής, έναν κόσμο που αν γνωρίσεις πωρώνεσαι και θέλεις να μάθεις όλο και περισσότερα.

Τι είναι η χαρακτική;
Ευριπίδης: Χαρακτική είναι η διαδικασία κατά την οποία ένας καλλιτέχνης μεταφέρει ένα σχέδιο σε μια πλάκα -συνήθως σκληρού υλικού- όπως ξύλο, μέταλλο, πέτρα κλπ. Ύστερα, το χαράζει και το τυπώνει.
Πανταζής: Ουσιαστικά πρόκειται για μια ιδιαίτερη μορφής έντυπης τέχνης που βασίζεται σε παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής. Ως χαρακτικό εννοείται το τυπωμένο στο χαρτί έργο.

Xaraktiki 1 Xaraktiki 2 Xaraktiki 3 Xaraktiki 4 Xaraktiki 5 Xaraktiki 6 Xaraktiki 7 Xaraktiki 8

Τι το ιδιαίτερο έχει σε σύγκριση με τις υπόλοιπες καλές τέχνες;
Ευριπίδης: Το ιδιαίτερο στην χαρακτική είναι ότι το χαρακτικό έργο μπορεί να προσεγγιστεί πιο εύκολα από το κοινό, λόγω του χαμηλότερου κόστους και του υψηλότερου αριθμού αντιτύπων. Αυτό γίνεται βέβαια σε συνάρτηση με το γεγονός ότι ποτέ δεν γίνεται καμία έκπτωση στην ποιότητα του έργου. Ουσιαστικά μιλάμε για ένα αυθεντικό εικαστικό έργο σε πολλαπλά αντίτυπα.
Πανταζής: Εκτός του ότι ένα χαρακτικό μπορεί να αποκτηθεί πιο εύκολα από κάποιον ενδιαφερόμενο, η χαρακτική για μένα είναι ένας τεράστιος κόσμος με τους δικούς του κανόνες και την δική του λογική. Δεν σταματάει ποτέ να εξελίσσεται και να σε εξελίσσει σαν άτομο. Κάθε μέρα σου επιφυλάσσει και μια καινούργια ανακάλυψη. Ακόμα, η χαρακτική έχει μεγάλη σύνδεση με την τέχνη του βιβλίου και της τυπογραφίας.

Ποια είναι η διαδικασία; Από την σχεδίαση μέχρι την τύπωση.
Πανταζής: Έχεις ένα ασπρόμαυρο σχέδιο. Το μεταφέρεις στην πλάκα -μια πλάκα ξύλου. Το ξεπατικώνεις με ένα μολύβι σε μια διαφάνεια. Μαζί με ένα καρμπόν το μεταφέρεις ξαναπατώντας στην πλάκα. Ύστερα, αφού βγάλεις το καρμπόν και την διαφάνεια, αρχίζεις σιγά να χαράζεις και να αφαιρείς αυτά που δεν θέλεις. Αφού μελανώσεις με έναν κύλινδρο την χαραγμένη μήτρα-πλάκα, τοποθετείς ένα κομμάτι χαρτί πάνω της και απαλά την πιέζεις με ένα κουτάλι.
Ευριπίδης: Εγώ κάνω οξυγραφία και είναι κάπως διαφορετικό. Αρχικά, σχεδιάζω το θέμα μου. Ανάλογα με τον χαρακτήρα του σχεδίου, επιλέγω αν θα κάνω γραμμική ή τονική οξυγραφία ή και τα δύο. Έτσι, «μεταφράζω» το σχέδιο προς χάραξη. Εφόσον έχω προετοιμάσει την μεταλλική επιφάνεια (χαλκός/τσίγκος) κατάλληλα, την επικαλύπτω με ένα φιλμ προστατευτικού βερνικιού. Ύστερα, μεταφέρω το σχέδιο στην επιφάνεια με καρμπόν και ξεκινάω την χάραξη. Χαράσσοντας αφαιρώ την προστασία (βερνίκι). Αφού έχω ολοκληρώσει την χάραξη περνάω στην οξείδωση βυθίζοντας την πλάκα μέσα στο οξύ για ορισμένο χρόνο. Όπου χάραξα, θα οξειδωθεί και κατά συνέπεια να δημιουργηθεί βάθος. Το τελικό στάδιο είναι η εκτύπωση στην πρέσα. εκεί τοποθετώ τη μελανωμένη πλέον «μήτρα» (όπου υπήρξε οξείδωση εισχώρησε η μελάνη) και από πάνω της βρεγμένο χαρτί . Έτσι, έχουμε έτοιμη μια οξυγραφία.

Και γιατί επιλέξατε την χαρακτική;
Ευρυπίδης: Την επέλεξα γιατί ο καλλιτέχνης που την εκπροσωπεί πρέπει να καταρτίζεται από ικανή τεχνική γνώση αλλά κι από μια λογική συνεχούς αναζήτησης σχετικά με το θεωρητικό κομμάτι. Επίσης, γιατί μαθαίνει κανείς να συνεργάζεται αποτελεσματικά με τους συναδέλφους-συμφοιτητές του.
Πανταζής: Κοίτα, όταν πέρασα πέρασα στην ΑΣΚΤ, δεν ήξερα καν τι είναι η χαρακτική. Από την πρώτη όμως στιγμή που μπήκα στο εργαστήριο και άρχισα να ανακαλύπτω όλο αυτόν τον κόσμο, με τράβηξε πολύ αυτό. Ο καθηγητής μας έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο σε αυτό. Μας βοήθησε να καταλάβουμε τι είναι πραγματικά η χαρακτική. Είναι και ο ιδιαίτερα κοινωνικός της χαρακτήρας και ως τέχνης αλλά και ως διαδικασίας. Και πιστεύω ότι αυτό είναι κάτι που λείπει γενικά από την κοινωνία μας.

Xaraktiki 9 Xaraktiki 10 Xaraktiki 11 Xaraktiki 12 Xaraktiki 13 Xaraktiki 14 Xaraktiki 15 Xaraktiki 16 Xaraktiki 17 Xaraktiki 18 Xaraktiki 19

Η χαρακτική πότε και πώς ξεκίνησε;
Η χαρακτική συνοπτικά, έχει την ίδια σχεδόν ηλικία με αυτή της ανθρωπότητας. Ξεκίνησε από τις προϊστορικές λίθινες σφραγίδες, συνέχισε με την κινέζικη και ιαπωνική ξυλογραφία και τελειοποιήθηκε κατά τον 15ο αιώνα στην Ευρώπη. Τότε που εφευρέθηκε και η τυπογραφία. Ουσιαστικά, προέκυψε από την ίδια την ανάγκη του ανθρώπου για γραφή και για αναπαραγωγή της γραφής.

Πόσα είδη τεχνικών χαρακτικής υπάρχουν;
Υπάρχουν αρκετά είδη χαρακτικών και σίγουρα άπειρες τεχνικές για να κάνεις ένα έργο. Η ξυλογραφία σε πλάγιο ή σε όρθιο ξύλο (ανάλογα με την διάταξή κοπής της πλάκας από τον κορμό του δέντρου) και το λινόλεουμ ανήκουν στις τεχνικές της υψιτυπίας. Η χαλκογραφία που διακρίνεται στην οξυγραφία (για την χάραξη μεσολαβεί οξύ), στην τονική οξυγραφία ή aquatinta, στην ξηρή χάραξη-βελονογραφία, στην mezzotinta, στην τεχνική χάραξης με burin και άλλες. Όλες αυτές η τεχνικές του μετάλλου ανήκουν στην κατηγορία της βαθυτυπίας. Υπάρχει και η λιθογραφία, τεχνική στην οποία δεν χαράζουμε την πλάκα αλλά σχεδιάζουμε πάνω της και στερεώνουμε το σχέδιο με οξείδωση. Η μεταξοτυπία, η μονοτυπία, ακόμα και το στένσιλ μπορεί να θεωρηθεί χαρακτικό κάποιες φορές.

Η Ελλάδα γνωρίζει την χαρακτική;
Ευριπίδης: Δεν την γνωρίζει όσο θα έπρεπε γιατί λείπει αρκετά από την γενικότερη εικαστική- σχολική μόρφωση.
Πανταζής: Όταν κατά την αναγέννηση η χαρακτική αναπτύχθηκε στην Ευρώπη, στην Ελλάδα δυστυχώς οι καταστάσεις δεν ευνοούσαν την διάδοση και εξέλιξη της. Έτσι, έχασε ολόκληρη αυτή την φυσική παράδοση και παιδεία που υπάρχει αλλού. Πολύ αργότερα, στα μέσα του 20ου αιώνα, η χαρακτική διαδόθηκε σε μεγάλο βαθμό από πολύ μεγάλους Έλληνες χαράκτες οι οποίοι την δίδαξαν. Δημιούργησαν σημαντική παράδοση. Και πάλι όμως, νομίζω ότι είναι μια τέχνη που δεν την ξέρει ο κόσμος όσο θα έπρεπε. Ευτυχώς, την τελευταία περίοδο γίνονται αρκετά βήματα για να γίνει πιο γνωστή.

Είναι η αγαπημένη σας τέχνη;
Ευριπίδης: Είναι γιατί μέσα από αυτήν μπορεί να συμβαδίσει καλύτερα η προσωπική μου λογική με την εικαστική έκφραση αφενός και αφετέρου είναι το μέσο που μου έδωσε πάτημα για να σκεφτώ και επαγγελματικές προοπτικές.
Πανταζής: Είναι σίγουρα! Μου αρέσει η λογική του χαράκτη που πρέπει συνεχώς να βρίσκει λύσεις για όλα του τα ζητήματα και να είναι ένας κοινωνικός άνθρωπος με πρακτική σκέψη.

Αγαπημένος χαράκτης;
Ευριπίδης: Ο Albreht Durer, γιατί από μικρή ηλικία είχε την ευχέρεια να σχεδιάζει φοβερά, σύνθετα και συμβολικά έργα κάνοντας μια σύμπραξη συγκεκριμένης αισθητικής που προκύπτει από την τέλεια θεωρητική και τεχνική του γνώση.
Πανταζής: Ο Γιάννης Κεφαλληνός, ένας έλληνας χαράκτης των αρχών του περασμένου αιώνα. Είναι αυτός που έφερε ουσιαστικά σε τακτικό επίπεδο την διδασκαλία της χαρακτικής και της τέχνης του βιβλίου.

Αγαπημένο χαρακτικό;
Πανταζης: «Η Λύδα και ο κύκνος», ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο του Sylvain Sauvage.
10660422_10204692204973148_47127725_n

Ευριπίδης: «The sudarium of St. veroniva» του Claud Melan, 1649.

2012-11-17-turn-turn-turn

Τι σας εμπνέει;
Ευριπίδης: Αφορμή για την δουλειά μου είναι η σύνθεση συμβόλων/αντικειμένων και η ανάδειξη μιας άλλης οπτικής τους εννοιολογίας, που προκύπτει μέσα από την αναζήτηση της έννοιας της ύπαρξης.
Πανταζής: Αυτή τη στιγμή ασχολούμαι με μια σειρά χαρακτικών και αυθεντικών βιβλίων που σχετίζονται με αλληγορίες ως προς την Ζωή και τον άνθρωπο.

Η χαρακτική έχει μέλλον;
Ευριπίδης: Υπό άλλες συνθήκες, η χαρακτική και γενικά η έντυπη τέχνη θα μπορούσε να έχει ένα αξιοπρεπές μέλλον. Χρειάζονται αλλαγές στον τρόπο προβολής και εκμάθησης της αλλά και στην οικονομική επένδυση.
Πανταζής: Σίγουρα έχει μέλλον. Από αυτά που έχουμε δει από σεμινάρια, εκθέσεις και ανοιχτά προς το κοινό εργαστήρια, είναι κάτι που αρέσει πολύ στον κόσμο, από μικρά παιδάκια μέχρι και ηλικιωμένους.

Xaraktiki 20 Xaraktiki 21 Xaraktiki 22 Xaraktiki 23 Xaraktiki 24 Xaraktiki 25 Xaraktiki 26 Xaraktiki 27 Xaraktiki 28 Xaraktiki 29 Xaraktiki 30 Xaraktiki 31 Xaraktiki 32 Xaraktiki 34 Xaraktiki 35

Η δουλειά του Πανταζή εδώ
Η δουλειά του Ευριπίδη εδώ

Ο Ευρυπίδης, ο Πανταζής, ο Μίλτος και ο Φώτης θα παρουσιάσουν έργα τους στον Πολυχώρο Μεταίχμιο από τις 16/6 έως και τις 29/8. Καθημερινά 9.00-21.00 και Σάββατο 9.00-15.00. Είσοδος ελεύθερη.

Ακολούθησε το ΓΚΡΕΚΑ στο facebook: https://www.facebook.com/grekamag
Ακολούθησε το ΓΚΡΕΚΑ στο instagram: http://instagram.com/grekamag