Ένα από τα πολύ συγκινητικά θέματα του Roads and Kingdoms είναι η ιστορία της Απογευματινής, της πιο παλιάς ελληνικής εφημερίδας της Κωνσταντινούπολης, που μετά από 85 χρόνια κινδυνεύει να εξαφανιστεί, όπως και οι Έλληνες της Πόλης. Μετά από την τουρκική Τζουμχουριέτ, η Απογευματινή είναι η δεύτερη αρχαιότερη ημερήσια εφημερίδα της Τουρκίας. Ο εκδότης της, ο 75χρονος Μιχαήλ Βασιλειάδης την ανέλαβε το 2002 όταν είχε φτάσει στο ναδίρ της κυκλοφορίας της, στα 80 φύλλα την ημέρα, και με πραγματικές θυσίες κατάφερε να την αναστήσει. Σήμερα θα μπορούσε να μπει στο βιβλίο Γκίνες ως την εφημερίδα που τη διαβάζει το 100% του πληθυσμού μιας πόλης, αφού και η 600 οικογένειες που έχουν απομείνει την αγοράζουν καθημερινά (συνολικά ζουν στην Πόλη 2000 Έλληνες). Το νούμερο είναι αστείο μπροστά στα 30 χιλιάδες φύλλα που πουλούσε τις δεκαετίες του 1920 και του ’30. Τότε η εφημερίδα απασχολούσε 20 άτομα, σήμερα οι πέντε άνθρωποι που τυπώνουν και τη μοιράζουν την τετρασέλιδη Απογευματινή είναι όλοι Τούρκοι και κανείς τους δεν μπορεί να τη διαβάσει, επειδή δεν ξέρουν γρι ελληνικά. Παρόλα αυτά, οι άντρες μοιράζουν καθημερινά την εφημερίδα εδώ και δεκαετίες, ανάλογα με την ηλικία τους, από 30 μέχρι και 50 χρόνια. Το καλοκαίρι που οι περισσότεροι ηλικιωμένοι Έλληνες κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης μένουν στα θερινά σπίτια τους, στα κοντινά Πριγκιποννήσια, απαγορεύονται τα αυτοκίνητα έτσι ανεβαίνουν στους λόφους με κάρα που σέρνουν άλογα. «Είναι πολύ δύσκολη δουλειά», λέει ο 65χρονος Εσέν, «και όλα αυτά για μια εφημερίδα που κοστίζει 50 Kurus [25 σεντς]. Οι Έλληνες όμως αναγνωρίζουν τις υπηρεσίες μας και δεν μας πληρώνουν απλά για την εφημερίδα, μας δίνουν όσα περισσότερα μπορεί ο καθένας». Η εφημερίδα σήμερα χρηματοδοτείται από την σύνταξη του κυρίου Βασιλειάδη και από μικρά ποσά από συνδρομές, δωρεές, νεκρολογίες και ανακοινώσεις της εκκλησίας. Και είναι ζημιογόνα. Ο εκδότης της διηγείται την ιστορία της πτώσης της εφημερίδας που είναι παράλληλα και ιστορία του αργού θανάτου της ελληνικής κοινότητας της Τουρκίας.

Την δεκαετία του 1930 δρακόντιες πολιτικές της Τουρκίας απαγόρευαν στους ανθρώπους να μιλούν μειονοτικές γλώσσες δημόσια και οι αβάσταχτοι φόροι ανάγκασαν χιλιάδες Έλληνες να φύγουν αφήνοντας τα πάντα πίσω τους. Η ξενοφοβία που έσπειραν οι εφημερίδες οδήγησε σε μια αιματηρή επίθεση κατά χιλιάδων «ξένων», που κατέληξε στη σφαγή 12 ατόμων, βιασμούς γυναικών, λεηλασίες εκκλησιών και σε όλο το μήκος της λεωφόρου Istiklan καμένα αυτοκίνητα, σπασμένα τζάμια, και πεταμένα ρούχα. Ο Βασιλειάδης ήταν μικρό παιδί όταν συνέβη η σφαγή και δούλευε σε ένα μαγαζί με έπιπλα, λίγο πριν αρχίσει η σχολική χρονιά. «Τα σπίτια των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Εβραίων είχαν προσημειωθεί καιρό πριν» λέει. «Υπήρχαν σπασμένα πράγματα παντού στο δρόμο. Πήγα στο σπίτι μου από τα σοκάκια. Όταν έφτασα, ο θυρωρός μας, ο κύριος Αχμέτ περίμενε στην πόρτα. Στάθηκε μπροστά στο σπίτι και όταν ήρθε ο όχλος είπε ‘δεν υπάρχουν άπιστοι εδώ, είναι όλοι Μουσουλμάνοι’ εμποδίζοντας την επίθεση. Όταν έφυγαν, άνοιξε την πόρτα, πήρε ένα ξύλο και έναν κασμά και έτρεξε πίσω τους για να καταστρέψει ελληνικά σπίτια. Έβαλε πάνω από όλα το καθήκον της φιλίας και μετά το εθνικό καθήκον. Οι περισσότεροι Έλληνες έφυγαν τότε για την Ελλάδα, μια ξένη χώρα για αυτούς. Το μότο της Απογευματινής είναι «Κανείς δεν γεννιέται και δεν πεθαίνει χωρίς τη γνώση της Απογευματινής», αλλά σήμερα δεν γεννιούνται και πολλοί Έλληνες στην Πόλη. Ο μέσος όρος ηλικίας τους είναι τα 65 και μόνο 250 μαθητές παραμένουν στα τρία κύρια σχολεία. Και παρόλο που όλοι οι Έλληνες της Πόλης αγοράζουν την εφημερίδα, η κοινότητα είναι πολύ μικρή για να τη χρηματοδοτεί και να βγαίνουν τα έξοδά της. Το 2011 ο κύριος Βασιλειάδης ανακοίνωσε ότι μετά από 85 χρόνια η εφημερίδα θα έβαζε λουκέτο.

«Θυμάμαι ότι δεν πρόλαβα να τελειώσω την πρόταση» λέει, «και η ανακοίνωση προκάλεσε αναστάτωση στους διανοούμενους της Κωνσταντινούπολης. Δεν ήθελαν να χαθεί ένα τόσο σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς τους. Ένας καθηγητής μου είπε ‘έχεις το δικαίωμα να τρέχεις της εφημερίδα μόνος αλλά δεν μπορείς να την κλείσεις μόνος σου’. Ο Efe Kerem, μεταπτυχιακός φοιτητής στο πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ άκουσε την ανακοίνωση και βοήθησε να οργανώσουμε μια καμπάνια για να σώσουμε την εφημερίδα. Είπε ότι αισθανόταν ντροπή και ενοχές για την κακομεταχείριση των Ελλήνων. ‘Είμαι Τούρκος πολίτης, αλλά αισθάνομαι υπεύθυνος για όσα έχει κάνει η χώρα μου’ είπε στη συνέντευξη μέσω Skype. Έστειλε παντού, σε φίλους και γνωστούς, καθηγητές και ανθρώπους των γραμμάτων και ξεκίνησε την καμπάνια. Εκατοντάδες Τούρκοι που δεν ήξεραν ούτε μία λέξη ελληνικά γράφτηκαν συνδρομητές στην εφημερίδα, επιτρέποντάς της να συνεχίσει για λίγο ακόμα καιρό την κυκλοφορία της.

Ολόκληρο το άρθρο είναι στο Roads and Kingdoms και αναδημοσιεύεται με την άδειά τους. 

Το twitter του Nick Ashdown είναι @nick_ashdown

image.php
Ο Mustafa Yorukcayir μοιράζει την εφημερίδα στους πελάτες που μαζεύονται στο Ζωγράφειο Λύκειο αρρένων., ένα σχολείο με ιστορία 120 χρόνων. Σχεδόν όλοι οι πελάτες του είναι ψαρομάλληδες και είναι οι τελευταίοι αντιπρόσωποι των Ελλήνων που εξαφανίζονται. Σήμερα οι περισσότεροι διαβάζουν την εφημερίδα για να τσεκάρουν τις νεκρολογίες.
image2.php
Μια γυναίκα κατεβάζει καλάθι για να της βάλουν το νέο φύλλο της εφημερίδας.
image3.php
Ο κύριος Μιχάλης Βασιλειάδης, ο σημερινός εκδότης της Απογευματινής.
image4.php
Το μικρό τυπογραφείο ‘φτύνει’ με φασαρία τα 600 αντίτυπα της εφημερίδας που τυπώνονται καθημερινά. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2007 η τεχνολογία εκτύπωσης ήταν ιδιαίτερα ξεπερασμένη. Λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων, κάθε σελίδα έπρεπε να ετοιμαστεί με το χέρι με μόνα εργαλεία έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, έναν εκτυπωτή και ένα φωτοτυπικό μηχάνημα. Τα κείμενα εκτυπώνονταν, κόβονταν στο τελικό πλάτος της στήλης της εφημερίδας και έπειτα επικολλούνταν στην τελική τους θέση επάνω στην σελίδα. Μετά γινόταν μια φωτοτυπία σε ρυζόχαρτο και αποστελλόταν στο τυπογραφείο. Η διαδικασία επαναλαμβάνονταν για κάθε μία από τις υπόλοιπες τρεις σελίδες του ημερησίου φύλλου.
image7.php
Ο Μηνάς Βασιλειάδης είναι ο γιος του Μιχάλη που μια μέρα θα αναλάβει την εφημερίδα. Φοβάται όμως ότι δεν θα έχει καμία βοήθεια. «Δεν θέλω να κλείσει η εφημερίδα» λέει. ¨θα συνεχίσω και θα γίνω ο εκδότης αν χρειαστεί αλλά θα είναι αστείο γιατί θα είμαι μόνο εγώ στην εφημερίδα». Από τα παλιά γραφεία λόγω οικονομικών δυσκολιών το μόνο που έχει απομείνει ανοιχτό είναι ένα μικρό δωμάτιο.

HED8-1920x825 image5.php image6.php