nikoltsos-26

Ο Πέτρος Νικόλτσος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, σπούδασε φωτογραφία στην Ακαδημία Τέχνης του Ντίσελντορφ και δούλεψε ως βοηθός για το Magnum. Την πορεία του στη φωτογραφία μόνο μικρή δεν μπορείς να την πεις και η αφήγησή του για την πορεία της ζωής του έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

«Γεννήθηκα στις 3/2/1979 στο «Κυανούς Σταυρός» στη Θεσσαλονίκη, εφταμηνίτικο μακρουλό και αδύνατο, σαν να έχεις πάρει έναν βάτραχο και να τον έχεις τραβήξει. Πήγα σε ένα σωρό σχολεία γιατί είτε δεν με ενδιέφεραν τα μαθήματα είτε δεν ήμουν καλός ή και τα δύο. Προς τα καλλιτεχνικά είχα κλίση από πολύ νωρίς. Στα τέσσερα κέρδισα το πρώτο βραβείο σε διαγωνισμό ζωγραφικής. Όλες οι μανάδες έσκασαν από την ζήλεια τους. Μεγαλεία! Εξώφυλλο στο βιβλίο της έκθεσης και δώρο ένα ποδήλατο που έκανε τρεις χιλιάδες δραχμές. Το ποδήλατο ήταν ελαττωματικό οπότε με πήγανε στο παιχνιδάδικο και μου είπαν: «πάρε ό,τι θέλεις μέχρι τρεις χιλιάδες δραχμές». Χαμός. Ξαφνικά απέκτησα μια τεράστια συλλογή από playmobil. Πειρατές, καουμπόηδες, αστροναύτες, τα πάντα.

nikoltsos-4

Η μεγάλη περιοδεία μου από σχολείο σε σχολείο έφτασε μέχρι και το Oceanside της Kαλιφόρνια όπου δεν μπορείς να πεις πως σπούδασα, έκανα όμως τα πρώτα σοβαρά μαθήματα φωτογραφίας με έναν καταπληκτικό καθηγητή, τον John Brooks. Στην Magnum δούλεψα ως βοηθός, οδηγός, μεταφραστής και production manager του Jim Goldberg σε ένα υπερ-πρότζεκτ που έκανε στην Ελλάδα, προϊόν του οποίου είναι το βιβλίο του «Open See». Ήταν μια τρομερή εμπειρία, γεμάτη περιπέτεια. Οι φωτογράφοι του Magnum δεν αστειεύονται. Έχω γνωρίσει επίσης τους Νίκο Οικονομόπουλο και Patrick Zachmann. Δίπλα στον Νίκο Οικονομόπουλο έχω μαθητεύσει και τον θεωρώ μεγάλο μου μέντορα. Έκανα μαζί του και ένα workshop σχετικά με την αρχειοθέτηση, πράγμα πολύ σημαντικό αν βγάζεις εκατοντάδες χιλιάδες φωτογραφίες. Η μητέρα μου τον έχει για άγιο επειδή λέει πως χάρη σε αυτόν δεν μπήκαν μόνο τα αρνητικά μου σε μια τάξη μα ολόκληρη η ζωή μου και αυτό είναι αλήθεια. Ένας άλλος φωτογράφος που γνώρισα και με επηρέασε πάρα πολύ είναι ο Thomas Ruff, ένας φωτογράφος που προέρχεται από μια εντελώς διαφορετική σχολή από αυτή του Magnum.

Επειδή ποτέ δεν απέκτησα πτυχίο φωτογραφίας -ούτε κάποιο άλλο πανεπιστημιακού επιπέδου- με έπιασε το πείσμα και πέρασα στην φημισμένη Ακαδημία Τέχνης του Ντίσελντορφ με το θρυλικό τμήμα φωτογραφίας που ίδρυσε ο Μπερντ Μπέχερ. Ο Thomas Ruff όμως, μαθητής του και κάτοχος της έδρας του, όταν του έδειξα τη δουλειά μου μού είπε: «δεν θέλεις να έρθεις εδώ και να αρχίσεις πάλι από την αρχή μαζί με τα δεκαεννιάχρονα. Συνέχισε να κάνεις αυτό που κάνεις και θα βρεις τον δρόμο σου. Έχεις το μάτι αλλά αυτό που χρειάζεσαι είναι περισσότερη διανοητική αλληλεπίδραση». Έτσι, τα μάζεψα και γύρισα στην Ελλάδα και συνέχισα όπως με συμβούλεψε. Διεύρυνα το πεδίο μελέτης μου πέρα από τη φωτογραφία, σε πεδία όπως η λογοτεχνία, η μουσική, η ποίηση, η φιλοσοφία. Η καλλιτεχνική έκφραση και γενικά οι τέχνες, η ενασχόληση με αυτόν τον μαγικό κόσμο είναι κάτι πραγματικά συναρπαστικό και ανεκτίμητο».

nikoltsos-6

Ο λόγος του Πέτρου καταφέρνει να σε απορροφά. «Τι έχεις να θυμάσαι από όλα όσα έχεις ζήσει μέχρι στιγμής;» τον ρωτάω συνεπαρμένη. «Με ρωτάς κάπως αόριστα θαρρώ. Οι καλύτερες στιγμές μου πρέπει να είναι όταν βρίσκομαι με τους φίλους μου και γελάμε. Μερικές φορές γελάω τόσο πολύ που πέφτω κάτω και δεν μπορώ να σηκωθώ και οι φίλοι μου νομίζουν ότι θα πνιγώ ή θα πάθω ασφυξία από το πολύ γέλιο. Όσο για ιστορίες με φωτογραφίες, έχω ατελείωτες και αν αρχίσω να σου λέω δεν θα τελειώσουμε ποτέ. Καλύτερα να σου τις πω την επόμενη φορά» μου λέει και γελάει.

Υπάρχει κάτι που σε ενδιέφερε να φωτογραφίζεις μικρότερος και εξακολουθεί να σε μαγνητίζει ή έχουν αλλάξει άρδην τα ενδιαφέροντά σου στη φωτογραφία;
Αυτή τη συμβουλή μας την είχε πει ο Νίκος Οικονομόπουλος σε ένα από τα workshops. Είναι τεράστιας σημασίας και πρέπει να την κατανοήσουν όλοι οι φωτογράφοι: «να φωτογραφίζετε τα πράγματα που σας αρέσουν», μας έλεγε. Ακούγεται ίσως απλοϊκό αλλά είναι τόσο ουσιώδες. Ας το προεκτείνουμε για τα πάντα αυτό όσο μπορούμε. Η ζωή είναι σύντομη και κυλάει γρήγορα. Πρέπει να κάνουμε αυτά που μας αρέσουν, να περνάμε όσο χρόνο μπορούμε με τους ανθρώπους που αγαπάμε. Είναι μια αντιμετώπιση πολύ κοντά στον υπαρξισμό πιστεύω. Πρέπει να αποτινάξουμε οτιδήποτε μας καταπιέζει και να ζήσουμε ελεύθεροι. Μερικά πράγματα που με ενδιέφερε να φωτογραφίζω μικρότερος δεν έχουν πάψει να με ενδιαφέρουν. Τα αυτοκίνητα -που έχω και στην έκθεση- είναι ένα από αυτά. Όταν ήμουν πιτσιρικάς, τα φωτογράφιζα ίσως απλώς επειδή ήμουν αγόρι και στα αγόρια αρέσουν τα αυτοκίνητα. Εδώ χρησιμοποιώ το θέμα των αυτοκίνητων και δη των τρακαρισμένων αυτοκινήτων ως μεταφορά για κάτι άλλο. Οι φωτογραφίες όμως είναι φωτογραφίες και πέρα από αυτό που μπορούν να σηματοδοτήσουν, είναι αποτυπώσεις του πραγματικού. Έτσι, τα αυτοκίνητα και απλώς ως αυτοκίνητα εξακολουθούν να μου αρέσουν όπως όταν ήμουν πιτσιρικάς. Άλλες εμμονές μου αποτελούν οι μοναχικές φιγούρες γυναικών. Τα διπλά πορτραίτα με τη δυναμική που δημιουργείται όταν τοποθετείς δύο ανθρώπους τον ένα δίπλα στον άλλο. Μου αρέσουν και οι ζορισμένες γωνιές των πόλεων που έχουν πολλές επιστρώσεις ιστορίας πάνω τους, οι σκάλες, οι μετωπικές αποτυπώσεις αρχιτεκτονικών θεμάτων. Μου αρέσει όμως και η άδεια φύση, το τοπίο μακριά από τη ζωή στην πόλη.

nikoltsos-5

Ποια είναι η γνώμη σου για το instagram; Ευτελίζει ή αναδεικνύει πιστεύεις την τέχνη της φωτογραφίας;
Το instagram είναι πολύ ευχάριστο και συχνά βλέπω εκεί πολύ καλές εικόνες, μερικές φορές πιο ενδιαφέρουσες από αυτές που βλέπω σε έντυπα ή εκθέσεις. Η μετάβαση από τον πικτοριαλισμό στην straight photography στην αρχή του προηγούμενου αιώνα, είναι ένα φαινόμενο που είδα να επαναλαμβάνεται στο instagram. Οι εικόνες στην αρχή ήταν πιο φλου, με φίλτρα καλλωπισμού, με υφές. Η φωτογραφία ήθελε να μοιάσει την ζωγραφική. Στην συνέχεια ήρθε η τάση #no filter. Κατά κάποιο τρόπο κάθε φορά που το μέσο έχει μια τεχνολογική εξέλιξη, ένα κομμάτι της ιστορίας του επαναλαμβάνεται. Αν κανείς κάνει φωτογραφία για αρκετά χρόνια, θα ζήσει μια μεγάλη αλλαγή, επειδή η φωτογραφία είναι μια τέχνη που εξαρτάται από την τεχνολογία και η τεχνολογία εξελίσσεται και τρέχει με φρενήρεις ρυθμούς.

Πόσο δύσκολο είναι στις μέρες μας για έναν φωτογράφο να βρει δουλειά;
Από την μια, ένας εκδότης, ένας διαφημιστής, ένας οποιοσδήποτε πελάτης μπορεί να βρει πολύ φτηνά εικόνες. Ακόμα και δωρεάν. Αυτό δυσκολεύει τα πράγματα. Από την άλλη, όσο η ζήτηση για εικόνες μεγαλώνει -χάρη στο internet φερειπείν, τόσο αυξάνουν και τα standards. Όπως και να’ χει, οι φωτογράφοι δεν θα πάψουν να υπάρχουν. Το να έχεις μια καλή μηχανή και να μάθεις να την χειρίζεσαι με δεξιοτεχνία είναι κάτι που οι περισσότεροι μπορούν να καταφέρουν. Η φωτογραφική μηχανή όμως δεν είναι πιάνο. Δεν χρειάζεται πέντε ώρες εξάσκηση κάθε μέρα. Χρειάζεται μια προσωπικότητα πίσω από το φακό. Αυτό είναι κάτι που καλλιεργείται και οφείλει να καλλιεργείται διαρκώς.

nikoltsos-25

Πώς ξεχωρίζεις έναν καλό φωτογράφο;
Πώς ξεχωρίζουμε ένα καλό άνθρωπο; Υπάρχουν καλοί και κακοί άνθρωποι; Υπάρχουν πραγματικά κακοί άνθρωποι; Δεν νομίζω ότι μπορώ να απαντήσω σε αυτό. Συναρπαστικές εικόνες βλέπουμε και από ανθρώπους που δεν είναι φωτογράφοι. Θα επιστρέψω στο ζήτημα της προσωπικότητας. Ένας καλός φωτογράφος έχει μια ματιά που είναι δική του και μόνο δική του. Οι καλοί φωτογράφοι βγάζουν φωτογραφίες που μόνο αυτοί θα μπορούσαν να βγάλουν.

Έγχρωμες ή ασπρόμαυρες; Πώς καταλαβαίνεις τι πρέπει να διαλέξεις;
Έχω αχρωματοψία και έμαθα πως πρόσφατα βγήκαν γυαλιά για αχρωματοψία και πως αυτοί που τα φοράνε και βλέπουν χρώματα για πρώτη φορά παθαίνουν ντελίριο. Λες αν τα πάρω και εγώ να πω: «μα γιατί ζω σε έναν γκρι κόσμο τόσα χρόνια;» και να μην ξαναβγάλω ασπρόμαυρη φωτογραφία στην ζωή μου; Ίσως. Πάντως χρώματα βλέπω, όχι τόσο καλά, αλλά τα βλέπω. Σε κάποια θέματα ταιριάζει το χρώμα. Στις γενικές λήψεις με θάλασσα ας πούμε. Αν πας διακοπές το καλοκαίρι και βγάλεις το Αιγαίο ασπρόμαυρο, βγαίνει ένα χάλι. Το χειμώνα που η φύση έχει πιο άγριες διαθέσεις ισχύει το αντίθετο. Τις συννεφιασμένες μέρες συχνά οι έγχρωμες φωτογραφίες είναι σκέτη μιζέρια. Το ασπρόμαυρο έχει μια εσωτερικότητα που δεν την έχει το έγχρωμο. Επίσης, μοιραία το χρώμα το έχουμε ταυτίσει με τη μόδα και την διαφήμιση. Δεν νομίζω ότι θα μπορέσω να εγκαταλείψω τις ασπρόμαυρες εικόνες ποτέ.

Υπάρχει αγαπημένη σου φωτογραφία ή κάθε φορά η καινούργια είναι η αγαπημένη σου;
Eίναι κάποιες που μου έχουν καρφωθεί για πάντα. Οι λόγοι ποτέ δεν είναι αρκετοί. Είναι ένα μυστήριο που έχει να κάνει μάλλον με υποσυνείδητα και τέτοιες καταστάσεις.

NIP2014003W0016_0017 NIP2014003W00001-03_20150317_0010 IMG_8639 IMG_8524EDIT

Φιλμ ή ψηφιακές;
Όπως το κόκκινο κρασί πάει με το μοσχάρι και το λευκό με το ψάρι. Υπάρχουν και κάποιοι που ακόμα φτιάχνουν δαγεροτυπίες. Κάθε τεχνική σου προκαλεί διαφορετική αίσθηση.

Ποια είναι η αγαπημένη σου πόλη που έχεις φωτογραφίσει;
Την Αθήνα την έχω χτενίσει. Το Βερολίνο και το L.A. τα χόρτασα. Δεν μου κάνει κέφι να πάω να βγάλω άλλες φωτογραφίες εκεί. Την Αθήνα δεν την χόρτασα ακόμα.

Στην Αθήνα τι σου αρέσει να φωτογραφίζεις;
Τώρα που ανοίγει ο καιρός και όλο το καλοκαίρι, μου αρέσουν οι δρόμοι μεταξύ έξι και οχτώ το απόγευμα. Είναι σκέτη μαγεία. Μου αρέσει και η θέα από ψηλά. Από ταράτσες και μπαλκόνια. Και η νύχτα από τον Λυκαβηττό. Και οι πολυκατοικίες!

Ποιο είναι το πιο ωραίο και το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή;
Μου έρχονται στο νου οι λέξεις αγάπη, ευτυχία, φιλία. Αυτά εμπεριέχουν το ένα το άλλο κάπως. Τα όμορφα πράγματα είναι ένα σύνολο σημαντικών πραγμάτων.

Τι θα δούμε στην έκθεσή σου; Πού έχεις επικεντρωθεί αυτή τη φορά;
Στην έκθεση πλησιάζω τις γρατζουνιές, τις χαρακιές, την τσαλακωμένη λαμαρίνα. Όταν ξεκινάς μια τυπολογική καταγραφή -κάτι που ίσως δεν του έδινες πολύ σημασία μέχρι πρότινος- αρχίζεις να το βλέπεις παντού γύρω σου. Η Αθήνα είναι γεμάτη χτυπημένα αυτοκίνητα. Σημαίνει κάτι αυτό; Είμαστε και εμείς γεμάτοι χτυπήματα;

nikoltsos-8 IMG_0445 IMG_0497 IMG_1092IMG_0500IMG_2349 IMG_2372 IMG_2396 IMG_2413 IMG_2464 IMG_2543 IMG_3002 IMG_3005 IMG_4923 NIKOLTSOS

Minor Damage, Six d.o.g.s, από 7-21 Μαΐου, με ελεύθερη είσοδο. Εγκαίνια στις 7 Μαΐου στις 9 το βράδυ.