Το βιβλίο του Αυγούστου Κορτώ «Κατερίνα» είναι αυτοβιογραφικό και πραγματεύεται την ψυχωτική διαταραχή της μητέρας του συγγραφέα αλλά και την ανιδιοτελή της αγάπης σε έναν ατέρμονο πόλεμο. Το μυθιστόρημα διασκεύασε και σκηνοθετεί επιτυχημένα ο Γιώργος Νανούρη και στο θέατρο Θησείον εδώ και καιρό κάτι πολύ καλό συμβαίνει με το όνομα Κατερίνα. Δεν είχα διαβάσει το βιβλίο του Αυγούστου Κορτώ «Κατερίνα», αλλά την Κατερίνα που σκηνοθέτησε ο Νανούρης την αγάπησα σαν δικό μου άνθρωπο. Μέσα από την παράσταση βρήκα την τόλμη να κοιτάξω τη δική μου οικογένεια με την παθογένεια και όλα της τα κουσούρια, και σχεδόν να τη συμπονέσω για τα δεινά της. Η παράσταση δημιουργεί συνθήκες -ίασης. Η κάθε οικογένεια με τα κρυμμένα της μυστικά αναπνέει ελεύθερη.

Ο Νανούρης σκηνοθετικά βρίσκεται στην πιο ελεύθερή του στιγμή, σκηνοθετεί χαϊδεύοντας απαλά της ανθρώπινες νερώσεις. Η Λένα Παπαληγούρα δίνει μια εξαιρετική ερμηνεία που σε κάποιες δύσκολες στροφές της παράστασης μας καθηλώνει. Ξεχνάμε τη Λένα και έχουμε μπροστά μας την Κατερίνα, ίσως γιατί η Λένα φοράει με τόλμη την τρέλα της Κατερίνας κατάσαρκα, χωρίς κανένα ενδοιασμό και μαγνητίζει..

Ο Λόλεκ με την μουσική του ενισχύει την ένταση και ο δικός του αχινός θυμίζει τα δικά μας κρυμμένα αγκάθια. Όλοι μαζί, ακόμα και οι θεατές, ακροβατούμε σε ένα σκοινί που μοιάζει με χορογραφία του πόνου. Δεν ξέρω αν η ψυχή είναι μυς ή βλεννογόνος όπως έλεγε ο Μίλερ, άλλα σ’ αυτή την παράσταση φεύγεις με τη ψυχή κολλημένη στην πλάτη Μέρες μετά την παράσταση μαζευτήκαμε στο σπίτι του Γιώργου Νανούρη με τη Λένα Παπαληγούρα και τον Λόλεκ και μιλήσαμε για την τρέλα την επιτυχία και τι τελικά κάνει μια παράσταση καλή. 

u039Du03A0u039B-8

ΓΙΩΡΓΟΣ

Η Κατερίνα ξεκίνησε σαν αναλόγιο, τι σε παρακίνησε να την κάνεις τελικά παράσταση; 
Όταν ξεκινήσαμε να δουλεύουμε το αναλόγιο, αυτό που νιώσαμε όλοι μας ήταν κάτι δυνατό. Καταλάβαμε αμέσως ότι κάτι όμορφο γεννιόταν και έπρεπε να εξελιχθεί σε παράσταση. Η μεγάλη προσέλευση του κόσμου αλλά και η αποδοχή του αναλογίου μας επιβεβαίωσε αυτό που αρχικά νιώσαμε και έτσι συνεχίσαμε.

Πριν την παράσταση, το βιβλίο τι συναισθήματα σου είχε γεννήσει;
Δεν είναι η πρώτη φορά που διασκευάζω βιβλίο για το θέατρο. Για να φτάσω στο σημείο να θέλω να μεταφέρω στο θέατρο ένα κείμενο πρέπει κάτι σ’ αυτό να με έχει συνταράξει, να με κάνει να θέλω να μιλήσω για την ιστορία που διάβασα με τον δικό μου τρόπο. Τα συναισθήματα που γεννά η παράσταση στους θεατές εκτιμώ ότι πάνω κάτω είναι αυτά που ένιωσα όταν διάβασα το βιβλίο.

Εκτιμώ ότι αυτή η παράσταση είναι η πιο άρτια σκηνοθετική δουλειά σου, μια τολμηρή στιγμή δικής σου απελευθέρωσης. ήταν κάτι που τόλμησες να κάνεις με την Κατερίνα;
Αυτό που τώρα λες μου το έχουν ξαναπεί. Για μένα η Κατερίνα είναι νομίζω η στιγμή της “ενηλικίωσής” μου στο θέατρο. Έχοντας περάσει από μια δύσκολη περίοδο ανασφάλειας, αμφισβήτησης του εαυτού μου, αποφάσισα να πάρω ένα ρίσκο, να κάνω ένα πείραμα με τον ίδιο μου τον εαυτό: Να ακούσω ακριβώς αυτό που μου λέει το ένστικτό μου και μόνο. Έτσι διάλεξα το κείμενο, τη Λένα, τον Λόλεκ οι οποίοι μου αφέθηκαν κυριολεκτικά. Εκατό τοις εκατό και μου επέτρεψαν να κάνω ό,τι είχα στο μυαλό μου.

Ναι, αλλά κάτι χρειάζεται να δέσει το γλυκό.
Ναι, δέσαμε τρομερά -ενώ δε γνωριζόμασταν πριν- αγαπηθήκαμε, δουλέψαμε όπως ιδανικά θα ήθελα να δουλεύω. Ζούμε κυριολεκτικά ένα όνειρο για το οποίο όμως έχουμε δουλέψει πάρα πολύ. Τεράστια συμβολή σε όλο αυτό έχει η απόλυτη ελευθερία που μου έδωσε ο Αύγουστος με το κείμενο, ο οποίος δεν έκανε καμία απολύτως παρέμβαση ή υπόδειξη. Όλα αυτά με απελευθέρωσαν.

u039Du03A0u039B-5

Σε τι πιστεύεις οφείλεται η μεγάλη επιτυχία της παράστασης;
Ποτέ δεν ξέρεις τι θα κάνει επιτυχία στο θέατρο, ειδικά τόσο μεγάλη και ξαφνική. Πάντα στις δουλειές μου προσπαθώ να είμαι αληθινός, να μην κάνω πράγματα δήθεν. Έχουμε ένα δυνατό κείμενο, μια συγκλονιστική ερμηνεία, υπέροχη μουσική. Κάπως όλα αυτά λειτούργησαν και έφεραν αυτό το αποτέλεσμα.

Έχουν γραφτεί πολύ καλές κριτικές, γράφτηκε κάτι που σε ενόχλησε;
Και εδώ δεν έχω λόγια. Όσα έχουν γραφτεί ξεπερνούν τις προσδοκίες μας. Παρ όλα αυτά, μεγαλύτερη ανταμοιβή απ την προσέλευση του κόσμου -και τα δακρυσμένα μάτια μετά την παράσταση- δεν υπάρχει, ό,τι και αν γραφτεί.

Η δική σου παρουσία-απουσία στην παράσταση με το φως και την κλιμάκωση είναι κάποιες φορές καταλυτική. Πώς σου προέκυψε αυτό το εύρημα;
Και οι τρεις μας έχουμε ένα διττό ρόλο στην παράσταση. Εγώ είμαι ο σκηνοθέτης αλλά είμαι και ο Αύγουστος, η Λένα είναι η ηθοποιός αλλά είναι και η Κατερίνα, ο Λόλεκ είναι ο μουσικός αλλά είναι και ο Τάσος. Ήθελα να δείξω ότι είμαστε τρεις καλλιτέχνες που διαβάζουν ένα βιβλίο και το μεταφέρουν στο κοινό, ο καθένας με το δικό του ρόλο. Και όλα αυτά γίνονται ή φτιάχνονται μπροστά στα μάτια του κοινού χωρίς να κρύβουμε τίποτα.

Έχεις νιώσεις ποτέ παρόν – απών στα πράγματα;
Διαρκώς. Νιώθω πολύ μόνος μου πολλές φορές γιατί δεν είμαι ενταγμένος πουθενά. Αυτό έχει και τα καλά και τα κακά του. Απ’ τη μια μου δίνει μια ελευθερία, ανεξαρτησια, αυτονομία. Απ’ την άλλη νιώθω πολλές φορές εντελώς εκτός απ όλα, κάτι σαν εξωγήινος.

Τι ήθελες να πεις μ αυτή τη δουλειά;
Αρχικά ήθελα να τα βρω με τον εαυτό μου, να ξαναπιστέψω σε μένα και να τσεκάρω αν όντως μπορώ να κάνω θέατρο, αν δικαιούμαι να είμαι στο θέατρο. Έπειτα ήθελα να μιλήσω για όλα αυτά τα θέματα που κρατάμε βαθιά κρυμμένα μέσα μας και δεν τολμάμε να τα πούμε ούτε στους πιο αγαπημένους μας ανθρώπους, πολλές φορές από φόβο.

Τελικά, πέρα από τη κατάθλιψη έχεις καταφέρει να βγάλεις στην επιφάνεια όλη την απόγνωση και της ευαίσθητες ισορροπίες της ελληνικής οικογένειας;
Ελπίζω να καταφέραμε να πούμε όσα ήθελε να πει και ο Αύγουστος με το βιβλίο, εύχομαι να βοηθάμε έστω και ελάχιστα τον κόσμο που έρχεται να δει με μεγαλύτερη γενναιότητα την προσωπική του αλήθεια.

Είναι η οικογένεια ένα εργαστήρι της νεύρωσης ή αλλιώς τρέλας; Ποιό είναι το πιο βλαβερό πράγμα που μπορεί να μας κάνει η οικογένεια; 
Όλα αυτά τα ερωτήματα ταλανίζουν όλους μας και είναι πολύ μεγάλα για απαντηθούν σε μια συνέντευξη. Κάθε σπίτι κρύβει τα δικά του μυστικά.

Τι είναι για σένα η φιγούρα της μάνας;
Η φιγούρα της μάνας για μένα εμπεριέχει κάτι ιερό, όπως και η οικογένεια. Μεγάλωσα αυστηρά, χωρίς πολλές ελευθερίες. Όσο δύσκολη και αν μου ήταν αυτή η αυστηρότητα όταν ήμουν μικρός, τόσο με βοήθησε αργότερα στην ενήλικη ζωή μου. Τώρα ξέρω πως δεν θα ήμουν αυτός που είμαι χωρίς αυτή την οικογένεια και χωρίς τα αδέρφια μου. Και τους ευγνωμονώ και τους λατρεύω πια γι’ αυτό. Νομίζω πως καλό είναι να μην κατηγορούμε την οικογένειά μας για τον τρόπο, αλλά να διακρίνουμε και να αναγνωρίζουμε την πρόθεση, να φιλτράρουμε τα πράγματα και να κρατάμε αυτά που θα μας βοηθήσουν να πάμε παρακάτω.

Ποιό είναι το πιο ωραίο πράγματα που έχεις ακούσει για την παράσταση;
Πραγματικά δεν ξέρω τι να πρωτοθυμηθώ, είναι τόσα τα καλά που πια ντρέπομαι και δε θέλω να μοιάζει ότι επαίρομαι.

Τι σχέδια έχεις από εδώ και πέρα;
Συνεχίζεται το “Από τι ζουν οι άνθρωποι” κάθε Κυριακή στις 17:00 στο ΠΟΡΕΙΑ, θα είμαι στη Δέκατη Εντολή στον Alpha και μετά το Πάσχα θα συνεργαστώ ως ηθοποιός με τους Bijoux de Kant.

Υπάρχει άγχος για την επόμενη δουλειά; 
Πάντα.. Μόνιμο και τεράστιο.

u039Du03A0u039B-9

ΛΟΛΕΚ 

Πώς γίνεται να ζει μέσα μας ένας αχινός; Συνηθίζεται τελικά το αγκάθι ή συνηθίζεται η συνήθεια να αντέχουμε το αγκάθι;
Όλες οι συνήθειες που συντηρούμε νομίζοντας πως τις έχουμε ανάγκη είναι «αγκάθια» και τις περισσότερες φορές μας εγκλωβίζουν σε μια «ασφάλεια» που θα μπορούσε κάλλιστα να λέγεται και φυλακή. Οι ίδιοι τους δώσαμε αρχικά τόση αξία και οι ίδιοι συνεχίζουμε να τους δίνουμε. Σίγουρα τις έχουμε ανάγκη για κάποιο λόγο, αλλά θα πρέπει να τις ελέγχουμε όσο είναι δυνατόν. Τα πάντα μπορούν να γίνουν συνήθεια αν τα δεχόμαστε παραμένοντας παθητικοί απέναντί τους.

Πώς νιώθεις που είσαι μέρος της επιτυχημένης Κατερίνας;
Χαίρομαι πολύ. Ήμουν χαρούμενος πριν ακόμα ανέβει και τελικά γνωρίσει τέτοια αποδοχή. Υπάρχουν δουλειές που σου δίνουν τεράστια ικανοποίηση την στιγμή που τις δουλεύεις, που ακόμα και αν δεν πετύχουν σε εισπρακτικό επίπεδο δεν έχει καμία σημασία. Δεν μετριούνται όλα με έναν χάρακα εισπράξεων και εισιτηρίων. Η Κατερίνα καταφέρνει και τα δύο, κάτι που είναι δύσκολο να συμβεί και αυτό μου δίνει ελπίδα.

Πιστεύεις ότι στηρίζεις στην παράσταση την “Κατερίνα”; Αν σταματήσει η καθησυχαστική φωνή σου κάποιες στιγμές θα καταρρεύσει; Πόσο δύσκολο είναι αυτό και στην προσωπική μας ζωή;
Νομίζω πως ό,τι και να αφαιρέσεις από την παράσταση δε θα είναι πια η ίδια. Τα πάντα έχουν στηθεί με έναν αρμονικό τρόπο όπου το ένα βοηθάει και στηρίζει το άλλο. Σίγουρα η Λένα έχει το μεγαλύτερο βάρος και εγώ προσπαθώ να υποστηρίξω την παράσταση ώστε να μην είναι απλά ένας μονόλογος. Στην πραγματικότητα υποστηρίζω το όραμα του Γιώργου που είναι ο αρχιτέκτων αυτής της δουλειάς, ο οποίος ήθελε μια συνομιλία με τη μουσική και παράλληλη πορεία. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην προσωπική μας ζωή. Οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά εύθραυστες ακόμα και αν αυτό που σπάει είναι κάτι που δεν ήταν θεωρούταν ιδιαίτερα σημαντικό.

Πού οφείλεται πιστεύεις η επιτυχία της Κατερίνας;
Σε αυτό που έχουν προσφέρει οι συντελεστές της. Ο καθένας με τον τρόπο του και στον βαθμό που του αναλογεί. Αγαπήσαμε αυτή τη δουλειά και την αγαπάει και ο κόσμος. Εκεί οφείλεται για μένα η επιτυχία.

u039Du03A0u039B-10

Τι εισπράττεις από το χειροκρότημα;
Είναι σαν αγκαλιά. Δεν σκέφτεσαι απλά νιώθεις κοντά με τον άλλο. Για λίγο τουλάχιστον.

Δεν σε κουράζει ενώ δεν είσαι ηθοποιός να είσαι κάθε βράδυ στην σκηνή και να κάνεις το ίδιο σχεδόν πράγμα;
Οτιδήποτε κάνεις σοβαρά σε κουράζει ακριβώς γιατί το πονάς. Το θέμα είναι πώς νιώθεις πριν κοιμηθείς το βράδυ και πώς ξυπνάς το επόμενο πρωί. Ρώτα αυτούς που κάνουν δουλειές που δεν τους αρέσουν.. Είναι ακόμα μεγαλύτερη η χαρά όταν τα καταφέρνεις μόνος σου βήμα-βήμα.

Ποιο είναι το πιο ευαίσθητο πράγμα που άκουσες για την παράσταση
Το πιο ευαίσθητο πράγμα είναι να βλέπεις τον κόσμο να φεύγει συναισθηματικά γεμάτος. Δεν είναι οι λέξεις.

u039Du03A0u039B-6

ΛΕΝΑ

Στην Προκρούστεια κλίνη της Κατερίνας πόσο χωράει η Λένα; Τι στοιχεία της ηρωίδας έχεις και ποια άλλα σου είναι τέλειος ανοίκεια;
Φαινομενικά δεν έχω κανένα κοινό στοιχείο. Η Κατερίνα είναι μια γυναίκα που πάλεψε με την τρέλα ώσπου αυτή τη νίκησε. Είναι μια μητέρα ενός αγοριού, εγώ δεν έχω κάνει ακόμα οικογένεια. Χρειάστηκε να κάνω έρευνα, να μελετήσω για να τα αισθανθώ. Όμως, επειδή μέσα από την αιχμηρή γραφή του Αύγουστου και την απίστευτη ευαισθησία του θίγονται κι άλλα πολλά θέματα, νομίζω ότι ο κάθε άνθρωπος βρίσκει πράγματα με τα οποία ταυτίζεται. Η οικογένεια, ο ρατσισμός προς τη διαφορετικότητα, η τεράστια ανάγκη για αγάπη είναι μερικά από τα θέματα που πραγματεύεται η παράσταση και μου ήταν οικεία.

Από που αντλείς όλη αυτή την ενέργεια στη σκηνή; Πραγματικά, ενώ θα μπορούσε να θεωρηθεί μονόλογος, γεμίζεις τόσο την σκηνή που δεν έχει ο θεατής αυτή την αίσθηση, πώς το πετυχαίνεις;
Νομίζω την ενέργεια την αντλείς από ένα σύνολο πραγμάτων πρώτα από το ίδιο το κείμενο που το υπέρ αγαπώ, από τη σκηνοθεσία του Γιώργου. Ύστερα από την ενέργεια του Λόλεκ και του Γιώργου που είναι μαζί μου στη σκηνή. Τέλος, από τον κόσμο και την ανταπόκρισή του. Την αγαπώ πάρα πολύ την παράσταση και ενώ είναι πολύ δύσκολη μου δίνει κάθε φορά τεράστια χαρά να συνεχίσω.

Τι είναι για σένα η μητρική φιγούρα και πόσο ίσκιο μπορεί να αφήσεις πάνω μας;
Η σχέση με τη μητέρα είναι για μένα ιερή. Είναι το πρόσωπο που μας φέρνει στη ζωή και που μας καθορίζει. Η σχέση μαζί της είναι βαθιά και πολύπλοκη. Μια μητέρα μπορεί να αφήσει τεράστιο ίσκιο πάνω στο παιδί της είτε επειδή το παραμελεί ή γιατί το πνίγει από την πολλή αγάπη και την υπερπροστατευτικότητα. Στα λέω πολύ απλοϊκά, βέβαια, τώρα, άλλα για να τα αναλύσει κανείς όλα αυτά πρέπει να μελετήσει πολλά εγχειρίδια ψυχολογίας και συγκράματα ψυχιατρικής. Είναι πολύ μεγάλα θέματα αυτά που μας ταλανίζουν όλους. Εγώ νιώθω τυχερή γιατί έχω μια εξαιρετική μητέρα απ’ την οποία πήρα μεγάλη αγάπη και αποδοχή.

u039Du03A0u039B-1

Ο φόβος της τρέλας σε έχει κυριεύσει ποτέ;
Φυσικά και με έχει κυριεύσει. Νομίζω όλοι οι άνθρωποι κατά καιρούς φοβούνται μην χάσουν το μυαλό τους. Τη φοβάμαι όμως την τρέλα πολύ, πιο πολύ από όλα όμως φοβάμαι την απώλεια.

Για ποιο πράγμα μπορείς να γίνεις τρελή;
Κυριολεκτικά τρελή δεν νομίζω ότι μπορώ να γίνω, αλλά υπάρχουν ένα σωρό πράγματα που με βγάζουν απ’ τα ρούχα μου. Με εξοργίζει η αδικία, ο ρατσισμός και η έλλειψη σεβασμού στα δικαιώματα των άλλων. Νομίζω θα έβγαινα εκτός ορίων αν ένιωθα ότι απειλείται η ζωή ενός δικού μου αγαπημένου ανθρώπου.

Πώς μπορείς να διαχειρίζεσαι δυο παραστάσεις την ίδια σεζόν; Αυτό δεν είναι για σένα το δικό σου είδος σχιζοφρένειας
(Γέλια). Όχι σχιζοφρένεια, μόνο φρενίτιδα. Πράγματι, δεν είναι εύκολο. Επειδή όμως απολαμβάνω τις παραστάσεις, αντλώ μεγάλη χαρά και η χαρά είναι από μόνο της καταλυτική πηγή δύναμης. Τώρα, το πέρασμα από το ένα στο άλλο θέλει σίγουρα πειθαρχία. Αλλά αν στις πρόβες έχει γίνει ουσιαστική δουλειά, τότε χρειάζεται απλά λίγος χρόνος συγκέντρωσης για να περάσεις απαλά από το ένα στο άλλο

Ακούγεται τρομερά πολύπλοκο στην ίδια βδομάδα να χωρίζεσαι στα δυο.
Για μένα είναι πιο δύσκολο το να κάνω πρόβες για δυο έργα μαζί. Γιατί εκεί καμιά φορά ο άξονας του κάθε ρόλου δεν έχει ακόμα βρεθεί και τα πράγματα δοκιμάζονται και θέλει πολύ κόπο ώστε να μην μπερδεύονται μεταξύ τους οι ισορροπίες. Απ’ την άλλη υπάρχουν και φορές που το ένα πράγμα τροφοδοτεί το άλλο και αυτό λειτουργεί υπέρ και των δυο. Είχα την τύχη να αρχίσω να δουλεύω στο Εθνικό όταν ο Χουβαρδάς επέμενε πολύ στο ρεπερτόριο και τότε οι πιο πολλοί ηθοποιοί δουλεύαμε για δυο και τρία έργα ταυτόχρονα. Αυτό με έμαθε να είμαι ευέλικτη, ευπροσάρμοστη και να μη φοβάμαι τη δοκιμή σε διαφορετικά πράγματα. Για μένα αυτή η περίοδος λειτούργησε σαν δεύτερη σχολή.

Σε τι πιστεύεις οφείλεται η μεγάλη επιτυχία της Κατερίνας; 
Στα θέματα που πραγματεύεται και στο τρόπο γραφής που συνδυάζει την αιχμηρότητα, την ευαισθησία, το χιούμορ και τον αυτοσαρκασμό. Έπειτα η σκηνοθεσία έχει κάτι πολύ χειροποίητο, πολύ απλό άλλα εύστοχο και διεισδυτικό. Είναι μια τίμια και αληθινή παράσταση. Έχει ένα κομμάτι από τη ψυχή του καθενός μας κι αυτό δε μπορεί πάρα να το βλέπει ο κόσμος και να τον συγκινεί.

Η Λένα θέλει να γίνει μητέρα; Νιώθεις έτοιμη;
Ω, ναι, πάρα πολύ, αυτό είναι κάτι που το θέλω από πολύ νέα και δεν ξέρω τι σημαίνει έτοιμη αλλά θα ήταν μεγάλο δώρο στη ζωή μου.

u039Du03A0u039B-2u039Du03A0u039B-4

Κείμενο: Τζούλη Αγοράκη
Φωτογραφίες: Θανάσης Καρατζάς