Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα εναλλακτικά κινηματογραφικά φεστιβάλ της εποχής μας είναι το Berlin Porn Film Festival, το μεγαλύτερο φεστιβάλ ερωτικού κινηματογράφου στον κόσμο. Από ντοκιμαντέρ για πορν σταρς μέχρι πειραματικές ταινίες μικρού μήκους κι από αφηγηματικά έργα μεγάλης παραγωγής μέχρι performance art multimedia, το φεστιβάλ καταπιάνεται με διαφορετικές άκρες του τι μπορεί να σημαίνει σήμερα πορνογραφία και ερωτικό σινεμά. Ιδρυτής του ο σκηνοθέτης και παραγωγός Jürgen Brüning, ενας χαμηλών τόνων άνθρωπος, με ένα τεράστιο όμως βιογραφικό. Από τις παρέες με τους trangsressives της Νέας Υόρκης στα ’80s, μέχρι την τωρινή του πορεία ως παραγωγός του enfant-terrible Bruce LaBruce, επιτέλεσε καλλιτέχνης και σκηνοθέτης για τη γερμανική τηλεόραση, επίτημο μέλος της Berlinale, οργάνωσε μερικά από τα πρώτα στον κόσμο gay underground κινηματογραφικά φεστιβάλ και έθεσε νωρίς ουσιαστικά ερωτήματα για το διαχωρισμό ή μη μεταξύ τέχνης και πορνογραφίας. Δυο από μας τον συνάντησαν στα γραφεία του φεστιβάλ στο Βερολίνο [δείτε και το Τρωκτικένιο μπλουζάκι!!] και τα είπαμε με αφορμή το φεστιβάλ, αλλά και συνολικότερα τη δουλειά του.

Jurgen blouzaki

Πώς ξεκίνησες τις παραγωγές ταινιών ερωτικού/σεξουαλικού περιεχομένου και γιατί από όλα τα θέματα αποφάσισες να ασχοληθείς με αυτό;
Πρώτα από όλα, η σεξουαλικότητα είναι μια πολιτική πράξη. Είμαι γκέι, οπότε ανήκω σε μια μειοψηφία. Όταν δηλώνω ανοιχτά την σεξουαλικότητά μου, αυτό είναι από μόνο του πολιτική, γιατί οι μειονότητες είναι καταπιεσμένες. Για μένα ήταν δύσκολο να κάνω το coming out μου, πιο δύσκολο σίγουρα από το να το κάνει σήμερα ένας νέος. Κάποια στιγμή έμαθα κάποια βασικά πράγματα γύρω από το πώς φτιάχνεις ταινίες και έκανα την πρώτη μου για τη γερμανική τηλεόραση με δύο παραγωγούς που είχαμε δουλέψει μαζί και σε ένα περιοδικό. Πήραμε κάποια χρήματα από τους τηλεοπτικούς παραγωγούς και θέλαμε να γράψουμε το σενάριο μαζί, αλλά είδαμε ότι είναι πολύ δύσκολο, κι έτσι καταλήξαμε ότι πρέπει οι δύο να γράψουν και εγώ να κάνω την παραγωγή γιατί ήμουν ο πιο κατάλληλος στην οργάνωση και στη διαχείριση χρημάτων. Αυτή ήταν και η πρώτη μου παραγωγή. Σε κάποιο σημείο αποφάσισα να εστιάσω σε ταινίες σχετικά με την ομοφυλοφιλία και έπειτα σε μια ευρύτερη θεματολογία γύρω από το σεξ. Στην πρώτη μου ταινία για την γερμανική τηλεόραση υπήρχε μια σκηνή με ένα γυμνό κορίτσι και έναν γυμνό άντρα και μουσική υπόκρουση τον εθνικό ύμνο της Γερμανίας. Μου είπαν ότι δεν μπορούμε να το προβάλουμε αυτό και είπα, γιατί όχι; “Γιατί μπερδεύει τη γύμνια με τον εθνικό ύμνο”, είπαν, κι εγώ είπα “και ποιο είναι το πρόβλημα, στο όνομα αυτού του ύμνου έχουν σκοτωθεί τόσα εκατομμύρια άνθρωποι”, και αρνήθηκα να κόψω τη σκηνή. Όλα αυτά το 1986. Πάντοτε με λογοκρίναν. Μια φορά που παίζαμε μια ταινία που θεωρούνταν ότι προσέβαλλε τις γυναίκες, μια ομάδα αντρών όρμηξε μέσα και μας κατέστρεψε τους προβολείς, μας είπαν γουρούνια και σεξιστές. Πάντοτε βίωνα λογοκρισία. Οπότε δε με νοιάζει τι λέει ο κόσμος. Κάνω αυτό που θέλω να κάνω. Μερικές φορές κάνω κακές ταινίες, κακές επιλογές, ή ταινίες που δεν βγαίνουν όπως τις ήθελα, αλλά έτσι είναι η βιομηχανία του σινεμά. Πάντως δουλεύω με συνεργάτες που έχουν κοινά οράματα με μένα.

Ζούσες πάντα στο Βερολίνο;
Έζησα και στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του ‘80. Ήταν τότε όπως είναι σήμερα το Βερολίνο. Όπως σήμερα λένε όλοι ότι πρέπει να πας στο Βερολίνο, έτσι έλεγαν τότε για τη Νέα Υόρκη. Είχε πολλά clubs που δεν είχαμε εδώ, πήγαινα σε όλες τις συναυλίες, σε drag shows. Γνώρισα την Εla Troyano και έδειξα ορισμένες ταινίες μου στο Club Chandelier, το οποίο οργάνωνε προβολές από διάφορους της underground σκηνής. Ήταν εντελώς ανοικτοί σε καλλιτέχνες από το εξωτερικό. Μετά την προβολή, η Εla ήρθε και μου είπε ότι οι τανίες μου ήταν πολύ κοντά στο τρόπο που έκαναν ταινίες στη Νέα Υόρκη. Δούλεψα λοιπόν με την Ela και τον Richard Kern, που είναι γνωστός από το Cinema of Transgression, αν και δεν έκανα πολλά μαζί του γιατί ήταν αρκετά περίπλοκος/δύσκολος χαρακτήρας. Οργανώσαμε και το New York Underground Film Festival.

 

Υπήρχε κάποια στιγμή που αποφάσισες από σκηνοθέτης να γίνεις παραγωγός ταινιών;
Έκανα σινεμά στο Βερολίνο μέχρι το 1988, μετά μετακόμισα στην Αμερική και έκανα παραγωγή σε 3 ταινίες. Τη δεκαετία του ‘90 έκανα κάποια δικά μου πράγματα, αλλά μετά ξεκίνησα να δουλεύω κυρίως με τον Bruce LaBruce. Από εκείνη τη φάση και πέρα περισσότεροι σκηνοθέτες μου ζητούσαν να κάνω παραγωγή στις ταινίες τους. Έκανα και επιτυχημένα ντοκιμαντέρ με δυο παραγωγούς από τη Γερμανία και με ένα μάλιστα κερδίσαμε βραβείο καλύτερου βίντεο στο φεστιβάλ του Βερολίνου. Ήταν μια ταινία σπονδυλωτή αποτελούμενη από τρία μέρη και το δικό μου κομμάτι ήταν σχετικά με τους gay skinheads. Μετά μπήκα πιο πολύ μέσα στην παραγωγή και την τελευταία δεκαετία δεν έχω κάνει και τόσες πολλές ταινίες. Ήμουν και πάρα πολύ απασχολημένος με την εταιρεία πορνό που άνοιξα με έναν φίλο μου το 1995, την Cazzo Films. Μετά από πολλές συζητήσεις γύρω από το θέμα “τι είναι τέχνη και τι πορνογραφία” είπαμε να κάνουμε μια πραγματική ταινία πορνό. Γυρίσαμε την ταινία Berlin Techno Dreams το 1996, και είχε πλάκα γιατί δεν είχαμε ιδέα πώς να κάνουμε πορνό, πώς να το διανέμουμε κ.λ.π. Αλλά τα ανακαλύψαμε όλα σιγά-σιγά και η ταινία ήταν πολύ επιτυχημένη, γιατί ήταν διαφορετική απ’ ό,τι υπήρχε μέχρι τότε. Η μουσική, το μοντάζ, οι άντρες που συμμετείχαν, όλα ήταν διαφορετικά. Όλοι είπαν λοιπον πως πρέπει να κάνουμε κι άλλη. Και είπα ΟΚ, θέλω να κάνω και μια ταινία που θα τη σκονοθετήσω εγώ. Και κάναμε τη δεύτερη, βασισμένη στη Χιονάτη, και παρά το ότι ίσως ήταν κομματάκι arty, πούλησε. Και μετά είπαμε, μήπως πρέπει να φτιάξουμε μια εταιρεία και να κάνουμε κι άλλες τέτοιες; Δεν ήταν αυτός ο σκοπός μας αρχικά, αλλά μας ζητούσαν περισσότερες ταινίες. Και έτσι φτιάξαμε την εταιρεία με το όνομα Cazzo, που σημαίνει πούτσος στα ιταλικά. Μετά αρχίσαμε να βλέπουμε ότι θα μπορούσαμε να βγάλουμε λεφτά με τις ταινίες πορνό και με αυτόν τον τρόπο να στηρίζουμε οικονομικά την πιο δημιουργική μας δουλειά – απ’ την οποία δεν θα βγάζαμε ποτέ χρήματα. Ούτε με τις ταινίες του Bruce LaBruce έβγαλα ποτέ χρήματα. Υπήρξε κάποια στιγμή, μαλιστα, στην οποία συνδύασα τη δουλειά στην Cazzo και αυτά που έκανα με τον Bruce, κάνοντας την πρώτη μας ταινία σε δύο εκδόσεις, μία softcore και μία hardcore. Δούλεψα, λοιπόν, με την Cazzo για πέντε χρόνια, αλλά μετά βαρέθηκα και έφυγα για να κάνω δικά μου πράγματα.

Πώς και έκανες τόσες πολλές ταινίες με τον Bruce LaBruce;
Ξεκινήσαμε να δουλεύουμε με τον Bruce το 1989 και προσπαθούμε πάντα να κάνουμε πολλές ταινίες, αν και είναι πολύ δύσκολο να μαζέψουμε τα χρήματα. Όταν έχει ένα νέο πρότζεκτ, έρχεται σε μένα. Το πιο ακριβό φιλμ που κάναμε, το Otto, κόστισε 500.000 δολάρια και δυσκολευτήκαμε πολύ να τα συγκεντρώσουμε. Πιο πριν θέλαμε να κάνουμε μια ταινία για ένα Γερμανό φωτογράφο που ζούσε στη Σικελία και φωτογράφιζε νεαρά αγόρια στο τέλος του περασμένου αιώνα, αλλά δεν μπορέσαμε να βρούμε χρηματοδότη. Στις πιο πρόσφατές του ταινίες παίρνει κάποια χρηματοδότηση από τον Καναδά, πιο πριν δεν θεωρούνταν αρκετά καταξιωμένος για να πάρει χρήματα από funding bodies. Στη Γερμανία το περιεχόμενό του θεωρείται ακραίο, κάποιες δεν βρίσκουν καν διανομή για να κυκλοφορήσουν σε DVD γιατί θεωρούνται πορνογραφικές. Πάντως δουλεύουμε ακόμα μαζί και ετοιμάζουμε καινούρια πρότζεκτ.

 

Πες μας λίγο γα το Berlin Porn Film Festival, πώς ξεκίνησε; Είναι πολύ επιτυχημένο, έμαθα ότι στο τελευταίο είχατε πάνω από 5000 επισκέπτες!
Εντάξει, δεν είναι ακριβώς mainstream… Μπορεί σε 4 μέρες να έχουμε 5.000 θεατές αλλά είναι πολύ μικρός αριθμός αν σκεφτούμε πόσος είναι ο κόσμος τον οποίο ενδιαφέρει η θεματολογία του. Πώς ξεκίνησα το φεστιβάλ; Είχα ένα καρδιακό επεισόδιο στο αεροπλάνο ενώ γυρνούσα από Ελλάδα, και μετά αποφάσισα να κάνω το Porn Festival! [σημ: αληθινή ιστορία!] Πιο πριν δούλευα για άλλα φεστιβάλ, για το Berlin Film Festival και διάφορα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ από τα 80s μέχρι σήμερα. Μ’ αρέσει να δουλεύω για φεστιβάλ ταινιών, μ’ αρέσει να κάνω curation σε κινηματογραφικές βραδιές. Είναι η δεύτερη ενασχόλησή μου μετά την παραγωγή ταινιών. Ήταν τότε και μια φάση στην οποία διάφοροι Ευρωπαίοι σκηνοθέτες χρησιμοποιούσαν όλο και περισσότερες σκηνές με σεξ στις ταινίες τους. Και είπα ότι μπορώ να κάνω ένα φεστιβάλ που να συνδυάζει από καλλιτεχνικές ταινίες, πειραματικές, ντοκιμαντέρ μέχρι πορνό. Και το ονόμασα Porn Film Festival. Παρήγαγα πορνό εγώ ο ίδιος και ήξερα πώς δουλεύει αυτή η βιομηχανία του gay porn, είχα γνωρίσει όλους αυτούς τους ανθρώπους προσωπικά. Κάθε χρόνο που περνάει δείχνουμε όλο και λιγότερο εμπορικό πορνό, πλέον κάπου στο 10%. Tα υπόλοιπα είναι ανεξάρτητες παραγωγές, κάποιες δεν είναι καν τολμηρές. Έχουμε και πολλά ντοκιμαντέρ που έχουν να κάνουν με body politics. Αυτό που με χαροποιει ιδιαίτερα είναι οτι μαζεύονται πολλοί κινηματογραφιστές και είναι ένα πάρα πολύ καλό σημείο συνάντησης και ανταλλαγής απόψεων που νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό και αποδίδει.

Υπάρχει κάτι αντίστοιχο στην Αθήνα. Το έχεις επισκεφθεί ποτέ; Και πώς βλέπεις τους Έλληνες; Είναι έτοιμοι για ένα porn festival;
Η Μαρία Cyber με προσέγγισε γιατί ήθελε να προβάλει ταινίες του Bruce στην Ελλάδα. Τη γνώρισα στο Βερολίνο. Οργάνωσε την προβολή των ταινιών του στην Αθήνα και μας κάλεσε, το 2004 ή 2005. Όταν έκανα το Porn Film Festival ήρθε και μου είπε, “πρέπει να το κάνω αυτό στην Αθήνα!“ Εγώ της είπα μην κάνεις το ίδιο με του Βερολίνου στην Αθήνα, πρέπει να δεις αν ταιριάζει στην ελληνική κουλτούρα, αν θα ταιριάξει με τη νοοτροπία των Ελλήνων, τι είναι εφικτό για τα δεδομένα της Αθήνας. Και έτσι το έκανε με τον μόνο τρόπο που θα μπορούσε να γίνει: στο Gagarin, ένα club όπου γίνονται συναυλίες, με μπαρ. Οπότε όταν παίζουν οι ταινίες υπάρχει πάντα πολλή φασαρία, κόσμος που αγοράζει μπύρες. Το δικό μου το σκεπτικό είναι ότι, ακόμα και αν είναι πορνό οι ταινίες, αξίζουν καλύτερης αντιμετώπισης από το να μπαινοβγαίνει κανείς στο χώρο ή να πίνει μπύρα και να μιλάει. Στο τέλος της βραδιάς υπήρχε ένα live sex show, που ήταν και ο κύριος λόγος για τον οποίο ερχόταν ο κόσμος, να δει ανθρώπους να πηδιούνται live στη σκηνή. Αυτό ήταν κάτι που δεν το έκανα στο Βερολίνο. Όταν είχαμε κάτι ανάλογο στο Βερολίνο, το κοιτούσαμε πάντα από μία καλλιτεχνική σκοπιά. Αυτό που έκανε η Μαρία ήταν περισσότερο εμπορικό και το κοινό το έβλεπε σαν κάτι εμπορικό και όχι σαν κάτι καλλιτεχνικό. Στην αρχή λίγο ενοχλήθηκα και ειδικά όταν είδα τον κόσμο να φωνάζει κατά τη διάρκεια των ταινιών διάφορα που δεν καταλάβαινα, αλλά μου μεταφράσανε ότι λέγανε “δείξε μου τα βυζιά σου” ή “γάμησέ τον πιο δυνατά”, είπα, αυτό είναι πραγματικά που ήθελα; Μετά, όμως, σκέφτηκα ότι δεν πρέπει να το κατακρίνω γιατί αυτό μπορούσε να γίνει τη συγκεκριμένη περίοδο, στη συγκεκριμένη πόλη και ήταν πολύ γενναίο από τη Μαρία να το κάνει, έστω και ως είχε. Στην αρχή είχε 4 βράδια, 2 για straight ταινίες, η τρίτη βραδιά ήταν για λεσβίες και η τέταρτη gay ταινίες μόνο. Βέβαια, στη βραδιά των λεσβιών, έρχονταν και straight άντρες για να δουν γυναίκες να πηδιούνται μεταξύ τους. Στην gay βραδιά ερχόταν κυρίως gay κόσμος. Αυτό που κάνω εγώ στο Βερολίνο είναι να αναμειγνύω τις ταινίες, έτσι ώστε να μην έρχεται ο straight για τις straight ταινίες και ο gay για τις gay. Επειδή σήμερα οι ταμπέλες διαλύονται, ήθελα να είναι και το φεστιβάλ έτσι.

 

Πώς βλέπεις το μέλλον της καλλιτεχνικής πορνογραφίας και των body politics να επηρεάζεται από το youtube και την ψηφιακή εποχή;
Το ψηφιακό μέλλον είναι ήδη εδώ, σαφώς υπάρχει ευκολότερη πρόσβαση σε πορνό. Αλλά νομίζω η συζήτηση ουσιαστικά είναι το πώς επηρεάζει αυτό τον κόσμο. Εγώ είδα το πρώτο μου πορνό στα 12 ή 13, στα σχετικά περιοδικά που είχαν οι γονείς μου. Προέρχομαι από μια ‘κανονική’ μεσοαστή οικογένεια, αλλά σαφώς υπήρχε πορνογραφικό υλικό στο σπίτι. Ανακάλυψα τα περιοδικά των γονιών μου όταν δεν ήταν σπίτι στα συρτάρια στο υπνοδωμάτιό τους. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι ότι οι νέοι ανακαλύπτουν την πορνογραφία πιο εύκολα. Αλλά πώς τους επηρεάζει αυτό; Όταν εγώ είχα δει πορνογραφία με ενθουσίασε, ήξερα ότι έβλεπα κάτι απαγορευμένο που δεν θα έπρεπε να βλέπω… Αντί να επιβάλουμε τέτοιου είδους γελοία ταμπού στους νέους, πρέπει να φτιάξουμε μια κοινωνία που να μιλάει πιο άνετα για τη σεξουαλικότητα. Και τώρα που όλες αυτές οι εικόνες είναι πιο προσβάσιμες, αναρωτιόμαστε πώς επηρεάζει αυτό τους νέους ανθρώπους. Αυτό που κάναμε στο φεστιβάλ πριν 2-3 χρόνια ήταν να προσκαλέσουμε έναν οργανισμό που κάνει ταινίες με συμμετοχή νέων. Τους ρώτησα αν έχουν κάνει ταινίες για την πορνογραφία και τους νέους και μου είπαν ότι είναι ένα θέμα που το δουλεύουν, αλλά υπάρχουν δυσκολίες. Η πορνογραφία είναι νόμιμη στη Γερμανία, αλλά μόνο στις ηλικίες άνω των 18. Το να κάνεις ταινίες με θέμα την πορνογραφία με άτομα κάτω των 18 είναι δύσκολο νομικά. Όμως κάνανε στο τέλος μια ταινία για το πώς οι νέοι ασχολούνται με την πορνογραφία και τους προσκάλεσα στο φεστιβάλ να τη δείξουν, το οποίο ήταν προβληματικό και για μένα από νομικής άποψης, αλλά ήταν σημαντικό να γίνει. Αυτό που καταλάβαμε από την παρουσίασή τους είναι οτι οι νέοι όταν κάνουν συζητήσεις μεταξύ τους ξέρουν ότι αυτό που βλέπουν στα πορνό δεν είναι η δική τους σεξουαλικότητα, αλλά ένα προϊόν φαντασίας και δεν έχει σχέση με το πώς οι ίδιοι θα ζήσουν τη σεξουαλικότητά τους στην πραγματικότητα. Κάτι τέτοιο πρέπει να ‘διδάσκεται’ από την κοινωνία – ότι το εμπορικό πορνό δεν έχει σχέση με την πραγματική σεξουαλικότητα του καθενός. Είναι όπως με το Hollywood, που παρουσιάζει πάντα στερεότυπα ανθρώπων, όχι αληθινούς χαρακτήρες. Ευτυχώς και στην πορνογραφία υπάρχουν πια δημιουργοί που κανουν πιο indie παραγωγές στις οποίες βλέπεις διαφορετικών ειδών σώματα, σεξουαλικούς προσανατολισμούς, gender ζητήματα, φυλετικές πολυπλοκότητες… αλλά κάτι τέτοιο δε θα γίνει ποτέ στην mainstream σκηνή πορνογραφίας. Για μένα όμως, είναι άλλη η νέα εξέλιξη που είναι περισσοτερο σημαντική, όχι η ποσότητα των σεξουαλικών εικόνων που είναι διαθέσιμες. Περισσότερο με ενδιαφέρουν οι αλλαγές της σεξουαλικότητας που θα έρθουν στο μέλλον όταν θα μπορείς να κάνεις σεξ με κάποιο πρόσωπο στην Ιαπωνία χωρίς ούτε καν να ακουμπιέστε. Πιστεύω ότι αυτή η αποκλειστικά διαδυκτιακή σεξουαλικότητα θα είναι κάτι το αρκετά διαφορετικό και πιστεύω θα αλλάξει τις ανθρώπινες σχέσεις.

 

 

 

***

Μπορείτε να διαβάσετε για όλες τις ταινίες των περασμένων φεστιβάλ στην ιστοσελίδα http://www.pornfilmfestivalberlin.de/

 

[Πρώτη δημοσίευση της συνέντευξης στο περιοδικό Fagazine, ευχαριστούμε τους: Γιώργο Τσιτιρίδη και Ζένιο Ζένιου]

Για ένα Σαββατοκύριακο τα ΤΡΩΚΤΙΚΑ κάνουν guest editing στο site του ΓΚΡΕΚΑ.