Ο Robert Millis, Αμερικανός μουσικός, παραγωγός, συγγραφέας, ντοκιμαντερίστας και στενός συνεργάτης του αμερικάνικου ανεξάρτητου label Sublime Frequencies έρχεται στην Αθήνα στο πλαίσιο μιας προβολής του ντοκιμαντέρ του για την Ινδία με τίτλο «This World Is Unreal Like A Snake In A Rope» ενώ θα εμφανιστεί και ζωντανά.  Εδώ και 20 χρόνια φτιάχνει μουσική είτε μόνος του είτε με το γκρουπ του Climax Golden Twins.

Έχει αφιερώσει την ζωή του στην μελέτη ξεχασμένων ήχων και μουσικών, αναπτύσσοντας μια ιδιαίτερη σχέση με την εθνομουσικολογία, έναν χαρακτηρισμό που δεν αποδέχεται για την δουλειά του. Είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να μιλήσει για τα βινύλια των 78 στροφών  και το πώς η μανία του να τα μαζεύει τον οδήγησε σε απροσδόκητες κατευθύνσεις.

robert-millis

Τι σε συναρπάζει στους δίσκους 78 στροφών;
Θα μπορούσα να εξαντλήσω ολόκληρη τη συνέντευξη και όλο το διαθέσιμο χώρο στο διαδίκτυο για να απαντήσω σ’ αυτή την ερώτηση. Ο εφευρέτης Thomas Edison κάποτε είπε: «Ο Φωνόγραφος ξέρει πιο πολλά για μας απ’ ό,τι ξέρουμε εμείς για τον εαυτό μας». Υπάρχει ένα όμορφο μυστήριο σ’ αυτές τις πρώιμες ηχογραφήσεις: Πώς ήταν να ακούει κανείς δίσκους για πρώτη φορά; Να ακούς τη δική σου φωνή ή κάποιου άλλου, όταν στο παρελθόν σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας ο ήχος ήταν εφήμερος και εξαφανιζόταν κυριολεκτικά στον αέρα. Πάντα αγαπούσα τη μουσική, τους δίσκους και την ίδια την πράξη της ηχογράφησης. Στους δίσκους των 78 στροφών βρίσκονται οι ρίζες όλων αυτών που αγαπώ, πώς θα μπορούσα να μην είμαι συνεπαρμένος; Με συναρπάζουν οι φωνές των ανθρώπων. Λατρεύω να ακούω ηχογραφήσεις ανθρώπων να μιλάνε (περισσότερο από το να τραγουδούν) από εκείνη την εποχή. Ο ήχος της ανθρώπινης φωνής, όταν περνά από τη ‘θολούρα’ του θορύβου της επιφάνειας του δίσκου, μου θυμίζει αρχαία πνεύματα που μιλούν, είναι σαν να συντονίζομαι σε ένα απίθανα παλιό ραδιοσταθμό από ένα άλλο σύμπαν. Αυτά τα πρώιμα πικάπ αποκαλούνται συχνά «ομιλούσες μηχανές». Μια τόσο όμορφη έκφραση, παρόλο που οι άνθρωποι δεν νιώσαμε ποτέ την ανάγκη να φτιάξουμε μηχανές που θα μιλούν αντί για μας μιας και μιλάμε πάρα πολύ έτσι κι αλλιώς.Έχω εξιδανικεύσει το θόρυβο της επιφάνειας των δίσκων 78 στροφών και τον έχω τοποθετήσει σε ένα νέφος ιστορίας και αποσύνθεσης. Διαστρωματώσεις του χρόνου, φλύαροι πρόγονοι και φαντάσματα. Όλα αυτά μοιάζουν με τα στρώματα των σκισμένων αφισών στο δρόμο, ιστορία που ξετυλίγεται, πυκνή και εύγευστη όπως το αργά μαγειρεμένο φαγητό. Δεν ενδιαφέρομαι τόσο για την δισκογραφική πληροφορία ή την επιστημονική μέτρηση του χρόνου. Με ενδιαφέρει το πέρασμα του χρόνου. Επιπλέον, οι ηχογραφήσεις 78 στροφών έχουν μια αμεσότητα. Δεν υπήρχαν στούντιο τότε, ούτε καν αυτό που σήμερα αποκαλούμε μικρόφωνα, συνεπώς υπάρχει πολύ μικρή απόσταση ανάμεσα στον ακροατή και το μουσικό και αυτό είναι το υλικό που είναι φτιαγμένος ο δίσκος, το shellac.

Είμαι ερωτευμένος με την αντήχηση των αντικειμένων, κυριολεκτικά με το πώς οι ήχοι «αντηχούν» όταν αναπαράγονται μέσα από ασυνήθιστα αντικείμενα ή συσκευές. Το shellac φτιάχνεται από εκκρίσεις μικροσκοπικών εντόμων. Είναι οργανικό υλικό και οι παλιές δισκογραφικές εταιρίες είχε η κάθε μία τη δική της «συνταγή» για την κατασκευή των δίσκων. Εκατομμύρια έντομα έδωσαν τη ζωή τους για τη μουσική μας απόλαυση.

tumblr_n68rd5wxg31rhfbefo3_1280 tumblr_n68r9ic3CI1rhfbefo1_1280 tumblr_n611xijqtU1rhfbefo2_1280

tumblr_n5jbilJBjz1rhfbefo3_1280

Λατρεύω το πώς τα παλιά γραμμόφωνα, οι βικτρόλες και οι “ομιλούσες μηχανές” ηχούν. Έχουν κατασκευαστεί για να είναι ακουστικές μηχανές αναπαραγωγής – τα ηλεκτρικά ηχεία άργησαν πολύ να κάνουν την εμφάνισή τους- και έχουν πολύ ενδιαφέρουσες αντηχήσεις. Δονούνται, εκπέμπουν ήχους, μυρίζουν παλιό ξύλο και βερνίκι. Τα πρώιμα αυτά πικάπ είναι προεκτάσεις των τεχνικών παρασκευής οργάνων, και σαν κάποιος που παίζει με ακουστικά όργανα τα βρίσκω απείρως ενδιαφέροντα.

Επίσης μου αρέσει ο σχεδιασμός των δίσκων αυτών: τα εξώφυλλα, τα εσώφυλλα, οι ετικέτες, η τυπογραφία, η εικονογράφηση.

Η επιρροή είναι τεράστια. Ακούω παλιές ηχογραφήσεις πολλά χρόνια τώρα, από τότε που τις ‘ανακάλυψα’ τυχαία, στο γυμνάσιο. Τόσο εγώ όσο και ο καλός μου φίλος Jeffery Taylor, το έτερον μου ήμισυ στους Climax Golden Twins, έχουμε χρησιμοποιήσει δίσκους 78 στροφών στις ζωντανές μας εμφανίσεις και τις ηχογραφήσεις μας από το ξεκίνημά μας. Ο δίσκος που κυκλοφορήσαμε σαν Climax Golden Twins to 2004, το Highly Bred And Sweetly Tempered, είναι η αντίδρασή μας σε όλα αυτά που ακούγαμε, απορροφούσαμε και συλλέγαμε ειδικά το Harry Smith’s Anthology of American Folk Music. Επίσης επί σκηνής παίζω τραγούδια από αυτή την εποχή. Κυρίως Αμερικάνικο hillbilly, blues και murder ballads όπου ενσωματώνω στο παλιό υλικό βόμβους, samples, θόρυβο και κολλάζ, δημιουργώντας τον προσωπικό μου παράξενο μουσικό κόσμο με παλιούς και νέους ήχους.

Η εμπειρία διαφέρει από μέρος σε μέρος, εξαρτάται από την ιστορία της τοπικής δισκογραφικής βιομηχανίας, από το πόσο οι άνθρωποι πετάνε πράγματα από το παρελθόν στα σκουπίδια. Γενικά είναι εύκολο να βρει κανείς δίσκους όπου και να πάει- αν αξίζουν είναι ένα άλλο ζήτημα. Βέβαια ως συλλέκτης όταν ανακαλύψω κάτι πολύτιμο, η καρδιά μου σταματάει. Στην Ινδία βρήκα ένα δίσκο 78 στροφών του Manohar Barve και η περιγραφή στην ετικέτα έγραφε: Μουσικό Υποβρύχιο (Musical Submarine). Είχα εκστασιαστεί, αγαπώ αυτό το δίσκο! “Μουσικό Υποβρύχιο”! Ακούγεται τόσο γελοίο! Όταν τελικά κατάλαβα ότι το Μουσικό Υποβρύχιο ήταν τελικά ένα κλασικό Ινδικό raga παιγμένο με kazoo, αγάπησα το δίσκο ακόμα περισσότερο. Είμαι σίγουρος ότι οι γνώστες της Ινδικής κλασικής μουσικής θα το έβρισκαν φτηνό και άκομψο, αλλά όχι εγώ, ίσως επειδή είμαι ένας ηλίθιος. Ένας ηλίθιος που λατρεύει ασυνήθιστους ήχους.

Υπάρχουν συλλέκτες δίσκων σε όλες τις πιθαμές του κόσμου. Στην Ινδία –πρόσφατα έζησα εκεί για 9 μήνες, κυρίως ερευνώντας πρώιμες ηχογραφήσεις– υπάρχει μια «Λέσχη των Ινδών Συλλεκτών Βινυλίου» και έκανα πολλούς φίλους από εκεί. Μέσω αυτών των συλλεκτών έμαθα αρκετά για την Ινδική μουσική και τους μηχανισμούς μιας ύπουλης μουσικής βιομηχανίας. Γενικά, όμως περνάω καλύτερα όταν κάνω έρευνα με την βοήθεια συλλεκτών, παρά μόνος μου στα δημόσια εκπαιδευτικά αρχεία και στις βιβλιοθήκες – και αυτό εν μέρη επειδή σε μια χώρα σαν την Ινδία είναι πολύ δύσκολο να έχεις πρόσβαση σε τέτοια αρχεία. Μπορεί να γίνουν ένα γραφειοκρατικός εφιάλτης σε μια χώρα που έχει ένα τεράστιο πολιτισμό να θυμάται και ένα κλίμα και μια οικονομία που είναι ανελέητα. Παρόλα αυτά οι συλλέκτες είναι φιλικοί και πρόθυμοι να μοιραστούν τις γνώσεις τους μαζί σου και φυσικά να σου κάνουν επίδειξη. Μπορούν να συζητούν μαζί σου για την πολυπλοκότητα της μουσικής με έναν πολύ γήινο τρόπο. Ο ενθουσιασμός είναι μεταδοτικός, η Ινδική γραφειοκρατία όμως όπως η αναζήτηση στα αρχεία των δημόσιων υπηρεσιών τους είναι μια εντελώς θανατηφόρα κατάσταση. Επίσης, είχα την τύχη να βρω συλλέκτες που τους αρέσει το φαί. Το να τρώμε παρέα, ακούγοντας μουσική είναι μια καταπληκτική εμπειρία. Το να συλλέγεις δίσκους μπορεί να σου αποκαλύψει πολλά για το τι ήταν της μόδας τότε, τι πουλούσε, τι δεν πουλούσε και τι θεωρούνταν σημαντικό μια συγκεκριμένη εποχή. Μπορεί ακόμη να σου δείξει το μέγεθος της επιρροής. Στην Ινδία για παράδειγμα μπορείς να δεις την επιρροη ορισμένων πρώιμων σταρ που ηχογραφούσαν στο πώς οι δίσκοι τους αντιγράφονταν ή τους χρησιμοποιούσαν σαν έμπνευση ή το πώς οι μελωδίες περνούσαν στην μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο.

tumblr_n611wklwSd1rhfbefo1_1280 tumblr_n5jbl9SbLG1rhfbefo2_1280 tumblr_n5jbl9SbLG1rhfbefo7_1280

Είμαι στα τελειώματα ενός βιβλίου που αφορά τους Ινδους συλλέκτες βινυλίου των 78 στροφών – θα είναι ένα λεύκωμα με φωτογραφίες που έχω βγάλει κατά την διάρκεια της παραμονής μου στην Ινδία μαζί με δύο CD μουσικής με τα περισσότερα κομμάτια από το 1904-1925.

Ο πρόσφατος δίσκος σου “Relief” συγκρίθηκε με τη δουλειά των Caretaker και Nurse With Wound. Νιώθεις κοντά μουσικά με κάποιον από αυτούς τους καλλιτέχνες.
Δεν θα το έλεγα. Γνωρίζω τη μουσική και των δύο, αλλά δεν τους έχω ακούσει τόσο προσεκτικά έτσι ώστε να νιώσω μια συγγένεια. Νιώθω πιο κοντά στις παντώς είδους μη-Δυτικές παραδόσεις, στη μουσική δηλαδή που ακούω, κυρίως από την Ασία και τη μουσική των 78 στροφών –από τις δεκαετίες του ’20 και του ’30 και νωρίτερα. Αυτό δε σημαίνει ότι μου είναι αδιάφορη η σύγχρονη μουσική, ή η δουλειά των μουσικών μου «συμπατριωτών», απλά δεν υπάρχουν αρκετές ώρες μέσα στη μέρα. Επίσης με ενδιαφέρει να ακούω μουσική που είναι πιο συναφής στη μουσική που δημιουργώ. Όχι πάντα, αλλά τις περισσότερες φορές. Οι φολκ και παραδοσιακές μουσικές απ’ όλο τον κόσμο που ακούω βρίσκουν τον τρόπο να παρεισφρύσουν στις συνθέσεις μου, με έναν αφηρήμένο τρόπο. Πιο ειδικά, στο συγκεκριμένο δίσκο έχω εμνευστεί από το όργανο Murung από το Μπαγκλαντές, από τον Ταϋλανδέζικο τρόπο παιξίματος Khan  και από το Γκαμελάν από την Ιάβα. Φυσικά, τόσο σόλο όσο και στους Climax Golden Twins, έχω εξερευνήσει τις ατμόσφαιρες, τους βόμβους και τις υφές των ήχων μέσα από πολλές κυκλοφορίες. Το Relief είναι συνέχεια αυτής της δουλειάς. Ίσως η αληθινή έμπνευση είναι απλά μια μια επιθυμία να μπω μέσα στους ήχους που έχω ανασύρει από τις «ethnic” ηχογραφήσεις ή παλιά 78άρια. Είναι η επιθυμία ενός αδέξιου επιδιορθωτή να αποσυναρμολογήσει το νέο του ραδιόφωνο για να δει πως δουλεύει. Μου αρέσει να ξεχαρβαλώνω ήχους να τους στρετσάρω για να μπορέσω να καταλάβω τι υπάρχει μέσα τους που με συναρπάζει τόσο. Σχεδόν πάντα δεν μπορώ να θυμηθώ πως να τους επανασυναρμολογήσω και σαν τον Humpty Dumpty παραμένουν θραύσματα τόσο στο στούντιο όσο και στο μυαλό μου.

tumblr_n5jbilJBjz1rhfbefo2_1280 tumblr_n5jbilJBjz1rhfbefo3_1280 tumblr_n5hc8rMOin1rhfbefo1_1280 tumblr_n4zvznRkKj1rhfbefo1_1280

Τα ρεμπέτικα τελευταία έχουν αποκτήσει διεθνή απήχηση με επανεκδόσεις σπάνιου και ακυκλοφόρητου υλικού. Τι πιστεύεις ότι βρίσκει το κοινό ενδιαφέρον σε τέτοιες ηχογραφήσεις;
Είναι κομμάτια για ναρκωτικά, ποτά, σεξ, αγάπη, καψούρα και δύσκολους καιρούς. Όλα τα όμορφα πράγματα στην ζωή. Παγκόσμια προβλήματα, παγκόσμιες ανησυχίες. Και μπορείς να ακούσεις την λαχτάρα, τον πόνο και τις δυσκολίες στις φωνές των ερμηνευτών. Όταν παίξω στην Αθήνα, θα προσπαθήσω να παίμω μερικά παλιά αμερικάνικα τραγούδια που πλησιάζουν στην δομή τα ρεμπέτικα όπως τα WIllie the Weeper, Omie Wise, The Drowsy Sleeper, Pretty Polly.

__________________________________________________

Τρίτη 3/6

O Robert Millis θα παίξει ζωντανά στο Boiler [Βλαχάβα 9]. Support: Free Piece of Tape. Θα ακολουθήσει after party  με μουσικές από τους Nolo Aerola, Agent Mo, Robert Millis. Είσοδος με ελεύθερη συνεισφορά.

https://www.facebook.com/events/297950523704466/

Πέμπτη 5/6

Προβολή στην ταράτσα του Υπερωκεάνειου [Περικλέους 46]

“This World Is Unreal Like a Snake in a Rope” παρουσία του σκηνοθέτη της ταινίας Robert Millis.”
Q
&A και dj set με μουσική από τη συλλογή δίσκων του 78 στροφών από όλο τον κόσμο. Mαζί του στα decks οミスター五 (κυριος 5) σε ένα σετ Ιαπωνικής μουσικής της περιόδου 1930-1970.

https://www.facebook.com/events/680423138659416/

Όλες οι φωτογραφίες είναι από το μπλογκ του.

Κείμενο: Μαρία Παππά και Παναγιώτης Χρονόπουλος